Καλώς ήλθατε στο aerodata.gr, την πιο πλήρη ελληνική αεροπορική εγκυκλοπαίδεια στο Internet.

SX-116 | 8 Aug, 1980
SX-116 CN: C23-N63 Constr.Year: 1959
Type: KEA Sostaric Cavka
Operator: ΑΕΡΟΛΕΣΧΗ ΕΔΕΣΣΗΣ
Date: 8 Aug, 1980
Place: Edessa Airfield, Macedonia, Greece

Το Cavka SX-116 κατασκευάστηκε στο Κρατικό Εργοστάσιο Αεροπλάνων (ΚΕΑ) της τότε Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας στα μέσα της δεκαετίας του 50. Το ΚΕΑ βρισκόταν στην παραθαλάσσια περιοχή του Φαλήρου και για συντομία όλοι το ανέφεραν σαν ΚΕΑ-Φαλήρου.


Το Cavka SX-116 ενώ κατασκευάστηκε πολύ νωρίτερα, νηολογήθηκε στις 23 Ιουλίου 1959. Χρησιμοποιήθηκε εκτενώς στην εκπαίδευση του ανεμοπορικού κέντρου Τριπόλεως, μέχρι της διακοπής λειτουργίας του το 1960.


Το SX-116 μαζί με άλλα ανεμόπτερα και υλικά μεταφέρθηκαν στην αεροπορική βάση Δεκελείας στο αεροδρόμιο Τατοΐου, που ήταν η έδρα της Ανεμολέσχης Αθηνών (ΑΝΛΑ) από την ίδρυσή της το 1953.


Το SX-116 πέταξε μερικές πτήσεις στις αρχές της δεκαετίας του 60 στο Τατόι και μετά αποθηκεύτηκε από την ΑΝΛΑ μαζί με τα υπόλοιπα παλαιά ανεμόπτερα της εποχής της Τριπόλεως.


Το 1975 ιδρύεται η Αερολέσχη Εδέσσης στην ομώνυμη πόλη της Μακεδονίας με μοναδικό ενδιαφέρον τις ανεμοπορικές πτήσεις. Η ΑΝΛΑ αποφασίζει να βοηθήσει την νεοσύστατη λέσχη της Έδεσσας με υλικά, ώστε να ξεκινήσει να λειτουργεί.


Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΑΝΛΑ αποφασίζει να διαθέσει ένα διθέσιο και δύο μονοθέσια ανεμόπτερα από εκείνα που ήταν αποθηκευμένα στο Τατόι για περίπου 15 χρόνια, καθώς και μια μηχανή απογείωσης ανεμοπτέρων (βίντσι).


Τα ανεμόπτερα που αποφασίστηκε να διατεθούν ήταν το διθέσιο SX-108 και τα μονοθέσια SX-113 και SX-116. Όλα τα ανεμόπτερα χρησιμοποιούσαν τις ίδιες ακριβώς πτέρυγες, ξύλινης κατασκευής και επικαλυμμένες με βαμβακερό ύφασμα.


Μετά από τόσα χρόνια στις αποθήκες ήταν βέβαιο ότι οι υφασμάτινες επικαλύψεις αυτών των ανεμοπτέρων έπρεπε να αντικατασταθούν με καινούργιες πριν ξαναπετάξουν. Ο μόνος που γνώριζε να κάνει υφασμάτινη επικάλυψη εκτός από τους τεχνίτες του ΚΕΑ, ήταν ο Πλάτωνας Κουρουβακάλης. Το είχε αποδείξει με την επιτυχημένη κατασκευή του αεροπλάνου JODEL που έκλεινε κοντά τρία χρόνια ασφαλών πτήσεων.


Την Άνοιξη του 1975 ο Πλάτων αναλαμβάνει την ανακατασκευή των Cavka που προορίζονται για την Έδεσσα. Οι πτέρυγες θα μεταφέρονταν προς συντήρηση και επικάλυψη στο εργαστήριό του στα Πατήσια, ενώ οι άτρακτοι θα παρέμεναν στο Τατόι να συντηρηθούν επί τόπου. Οι εργασίες αρχίζουν με την απομάκρυνση της παλαιάς επικάλυψης στο μικρό υποστεγάκι συντήρησης που βρισκόταν ακριβώς πίσω από τα γραφεία της Αερολέσχης Αθηνών στο αεροδρόμιο Τατοΐου. Ακολουθεί η μεταφορά των γυμνών πτερύγων στο εργαστήριο στην Αθήνα, και η επικάλυψή τους με βαμβακερό ύφασμα και εμαγίτη (βερνίκι νίτρου ειδικών προδιαγραφών).


Οι εργασίες προχωρούν με ικανοποιητικούς ρυθμούς και την επόμενη άνοιξη τα τρία ανεμόπτερα είναι έτοιμα για τις πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις στο Τατόι και ενώπιων των επιθεωρητών της ΥΠΑ.


Αρχικά οι πτήσεις των ανεμοπτέρων είναι ρυμουλκήσεις με αυτοκίνητο. Για την δουλειά αυτή χρησιμοποιήθηκε το ιδιωτικό αυτοκίνητο του Ντίνου Αυγερινού, μια μεγάλου κυβισμού Μερσεντές, με αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων. Όλες οι πτήσεις ήταν χαμηλού ύψους και πραγματοποιήθηκαν την άνοιξη του 1976 στον χωμάτινο διάδρομο ΓΑ του Τατοΐου, με Νότια κατεύθυνση.


Στον αέρα ανακαλύπτουμε ότι το γράμμα S στην κάτω μεριά της αριστερής πτέρυγας είναι ζωγραφισμένο ανάποδα “δεν πειράζει όλοι θα καταλάβουν ότι είναι S” έμεινε για πάντα γραμμένο έτσι.



Η Cavka SX-116 όμως έκανε και άλλες πτήσεις στο Τατόι. Την Κυριακή 16 Μαΐου 1976, το SX-116 απογειώθηκε πίσω από το ρυμουλκό Piper Cub (SX-ADX). Στα χειριστήρια της Cavka ήταν ο εκπαιδευτής της ΑΝΛΑ τότε, Κώστας Πικρός ενώ το ρυμουλκό αεροπλάνο πετούσε ο Γιώργος Τζανάκος.


Οι δυο χειριστές είχαν συνεννοηθεί νωρίτερα για την ταχύτητα ρυμούλκησης και σε ποια σημεία θα έπρεπε να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή κατά την διάρκεια της πτήσης. Τα αεροσκάφη πήραν τη θέση τους στον διάδρομο 03 και ο Τζανάκος στο Cub τοποθέτησε μια σκάλα Flaps. Η ρυμούλκηση έπρεπε να γίνει με την ελάχιστη ταχύτητα του αεροπλάνου. Ο Πικρός φορούσε την δερμάτινη κάσκα και τα γυαλιά που θα τον προστάτευαν από τον άνεμο στο ανοιχτό Cockpit του Cavka. Οι απαραίτητοι έλεγχοι ολοκληρώθηκαν, έγιναν τα αναγκαία σινιάλα και ο Τζανάκος άρχισε να αυξάνει με προσοχή τα στοιχεία του κινητήρα του. Το ανεμόπτερο άρχισε να κινείτε αργά στην αρχή και μετά πιο γρήγορα. Δεν είχε ρόδα και έτσι ένας ήχος γδαρσίματος ακούστηκε από το σύρσιμο στον ασφάλτινο διάδρομο. Μετά από λίγα μέτρα τροχοδρόμησης… το SX-116 βρέθηκε στον αέρα τα ταξιδεύει γρήγορα πίσω από το Cub που τροχοδρομούσε ακόμη πάνω στο διάδρομο με τις δυο κύριες ρόδες του ακόμη στο έδαφος. Όλων τα μάτια ήταν στραμμένα στον σχηματισμό που απογειωνόταν και όλοι περίμεναν να δουν τα δύο αεροσκάφη να παίρνουν ύψος και να στρίβουν αριστερά, παίρνοντας πορεία προς Νότο. Πράγματι σε λίγο τα δύο σκάφη είχαν πάρει αρκετό ύψος και απομακρυνόντουσαν βόρεια. Για εμάς που βρισκόμασταν στο Νότιο άκρο του αεροδρομίου είχαν γίνει δυο μικρά σκουρόχρωμα σημαδάκια στον ουρανό που άρχισαν να στρίβουν αργά με αριστερή στροφή. Το Cub φαίνεται να χάνει λίγο ύψος και αμέσως το ένα σημαδάκι αρχίζει να απομακρύνεται από το άλλο. Ο Πικρός είχε απαγκιστρώσει και κατευθυνόταν για τον κύκλο προσγείωσης. Σε λίγο και τα δύο αεροσκάφη ήταν στο έδαφος μετά από πτήση διάρκειας 10 λεπτών.


Ο Τζανάκος τροχοδρομεί και έρχεται κοντά, σβήνει το αεροπλάνο και πλησιάζει τον Πικρό που ήδη είχε βγει και αυτός από την Cavka. Μαζευόμαστε όλοι κοντά να ακούσουμε τι θα πουν. “Τι έγινε Κώστα” ρωτάει ο Τζανάκος με την ήρεμη και χαρακτηριστική του φωνή. “Την ώρα που άρχισες να στρίβεις έκανες και μια μικρή βύθιση. Aυτό μας αύξησε την ταχύτητα, τα σύρματα άρχισαν να σφυρίζουν δυνατά, φοβήθηκα ότι η ταχύτητα θα ανέβει πολύ και έτσι προτίμησα να απαγκιστρώσω και να προσγειωθώ”.


Αυτή ήταν η πρώτη, αλλά όχι μοναδική αερορυμούλκηση του SX-116. Δύο εβδομάδες αργότερα στις 30 Μαΐου το σκηνικό επαναλαμβάνεται αυτή τη φορά παρών είναι και ο Πλάτων Κουρουβακάλης. Ο Πικρός ξανακάθεται στα χειριστήρια της Cavka και κάνει μια πτήση με τον Τζανάκο και το Cub. Αμέσως μετά την προσγείωση την θέση του ρυμουλκού αεροπλάνου παίρνει το JODEL των 44 ίππων με τον Πλάτωνα στα χειριστήρια. Η ρυμούλκηση ξεκινά αλλά η ιπποδύναμη του μικρού αεροπλάνου δεν μπορεί να συγκριθεί με αυτή του Cub των 135 ίππων. Τα δύο αεροσκάφη απογειώθηκαν μετά από μακρά τροχοδρόμηση πάνω στο διάδρομο 03 του Τατοΐου. Άρχισαν να παίρνουν ύψος αργά-αργά, μέτρο-μέτρο οι στροφές ήταν ανοιχτές με ελάχιστη κλίση. Η πτήση συνεχίζεται κυκλικά γύρο από το αεροδρόμιο σε χαμηλό ύψος. Κανένα άλλο αεροπλάνο δεν ήταν στον αέρα εκείνη τη στιγμή, το αεροδρόμιο ήταν δικό τους. Οι στροφές συνεχίζονται στο ίδιο χαμηλό ύψος των 150 μέτρων, δηλαδή κάτω από 500 πόδια. Είχαν φθάσει στο μέγιστο ύψος πτήσης για τις επιδόσεις του αεροπλάνου. Κανένας στο έδαφος δεν ανησυχούσε. Ήξεραν καλά και οι δυο τι έκαναν. Πράγματι ότι και αν συνέβαινε, σε ελάχιστο χρόνο θα βρισκόντουσαν με ασφάλεια προσγειωμένοι πάνω στον άδειο διάδρομο. Κάποια στιγμή μετά από δυο - τρεις βόλτες γύρω από το αεροδρόμιο, χωρίς να μπορούν να πάρουν ούτε μέτρο επιπλέον ύψους αποφάσισαν να δώσουν τέλος σ αυτή την παρωδία αερορυμούλκησης. Ο Πικρός απαγκίστρωσε και προσγειώθηκε στο σημείο από όπου είχε απογειωθεί χωρίς κανένα πρόβλημα. Σε λίγο προσγειώθηκε και ο Πλάτωνας στον χωμάτινο διάδρομο ΑΓ. Η απενημέρωση της πτήσεως ήταν πολύ σύντομη. Συμφώνησαν, ότι το JODEL δεν έκανε για αερορυμουλκό.


Το ατομικό βιβλιάριο πτήσεων του Κώστα Πικρού εκείνη τη μέρα γράφει:

30/5/1976  SX-116 Cavka πτήσεις 2 συνολική διάρκεια 00:36΄


Την εποχή εκείνη κανένα από τα αεροπλάνα ή τα ανεμόπτερα δεν διέθετε συσκευή ασυρμάτου έτσι όλα έπρεπε να συμφωνηθούν εκ των προτέρων. Ακόμη και οι πτήσεις αεροπλάνων προς το αεροδρόμιο του Ελληνικού για συντήρηση γινόντουσαν με τηλεφωνική επαφή του χειριστού με τον πύργο του Ελληνικού πριν την απογείωση από το Τατόι.  


Ο Κώστας Πικρός έχει περιγράψει τις εμπειρίες του με το SX-116 πίσω από τα κάθε τύπου ρυμουλκά αεροπλάνα στο τεύχος 89 του Αεραθλητισμού.


Το SX-116 έκανε μία ακόμη πτήση με τον Παναγιώτη Κυρμίζη στα χειριστήρια. Οι παρευρισκόμενοι θυμούνται τον καλόκαρδο Παναγιώτη να τραγουδάει δυνατά από την χαρά του, κατά την διάρκεια της πτήσης και να ακούγεται μέχρι το έδαφος.


Το SX-116 αλλά και κανένα άλλο Cavka δεν προσπάθησε ξανά να απογειωθεί με αερορυμούλκηση στην Ελλάδα. Τον επόμενο μήνα το SX-116, το SX-113 και το διθέσιο SX-108 “απογειώθηκαν” από την Αθήνα, στην καρότσα ενός φορτηγού με προορισμό την Έδεσσα.


Η Αερολέσχη Εδέσσης εγκαινιάστηκε στις 22 Αυγούστου 1976. Από τότε το SX-116 μαζί με τα άλλα δυο Cavka αποτέλεσαν το μοναδικό υλικό εκπαίδευσης της αερολέσχης Εδέσσης μέχρι το 1982. Τη χρονιά αυτή η ΥΠΑ αρνήθηκε να ανανεώσει τις πλοϊμότητες αυτών των ανεμοπτέρων με την αιτιολογία ότι δεν διαθέτουν εγχειρίδιο πτήσεως και συντήρησης του κατασκευαστή. Από τότε δεν έχει ξαναπετάξει καμία Cavka στον Ελληνικό ουρανό.



Το SX-116 σήμερα βρίσκεται στεγασμένο στο υπόστεγο της Αερολέσχης Εδέσσης. Το μέλλον του δεν είναι καθόλου καθορισμένο. Κάποιοι ακόμη και σήμερα ονειρεύονται να το δουν ξανά στον αέρα.



Ελπίζουμε στο μέλλον αυτό να γίνει πραγματικότητα μια και η Ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει να πετούν ιστορικά αεροσκάφη με μεγάλες ανοχές και αποστάσεις από τα πολύ αυστηρά πλαίσια της νομοθεσίας που ισχύουν σήμερα για τα επιβατικά αεροπλάνα.


Το SX-116 σύμφωνα με τα μητρώα πτήσεως πέταξε στην Τρίπολη 590 πτήσεις συνολικής διάρκειας 60 ωρών και στην Έδεσσα 550 πτήσεις συνολικής διάρκειας 100 ωρών.  Στις δύο περιόδους της καριέρας του, πολλοί ανεμοπόροι έζησαν τη χαρά της πτήσης μαζί του. Το Cavka SX-116 με το όνομα “ΠΑΝΑΓΙΤΣΑ” που δόθηκε από την Αερολέσχη Εδέσσης και που είναι το όνομα του κοντινού στο αεροδρόμιο χωριού, ξεκίνησε το 1956 από το ΚΕΑ Φαλήρου και συνεχίζει μέχρι σήμερα με τον ίδιο νηολόγιο και τον ίδιο ιδιοκτήτη. Την Ελληνική Ανεμοπορία.       


Στην μεγάλη φωτογραφία φαίνεται το Cavka SX-116 στο αεροδρόμιο της Έδεσσας ενώ στο βάθος διακρίνεται το ανεμόπτερο ASK-13 (SX-120) που η Ανεμολέσχη Αθηνών παραχώρησε στην Αερολέσχη Εδέσσης το 1980. Είναι ψηφιοποιημένη, έγχρωμη διαφάνεια (slide) διαστάσεων 4,5x6 εκατοστά βγαλμένη με προπολεμική φωτογραφική μηχανή Zeis.


Αν έχετε μια επιπλέον πληροφορία, ή ακόμη και μια ιστορία που να αφορά στο SX-116 και που θα θέλετε να την μοιραστείτε, μην διστάσετε να έρθετε σε επικοινωνία με το aerodata.gr

Timestamp: 16 June 2014 - 22:01:44